Wil

Gelezen door: Karla (73 boeken)

Citaat: "Voor u ben ik op deze bladzijden een romanheld geworden, een die niet weet wat er zal gebeuren zodra hij de deur uit gaat, en dus de ene pets na de andere in zijn gezicht krijgt, gelijk een zot op een brandende berg, die niet beseft dat het vuur woedt omdat hij achteloos zijn smeulende sigaar in het dorre gras achterliet."

Al vanaf de eerste bladzijden kreeg ik het gevoel een echte topper vast te hebben. De auteur trok mij onmiddellijk mee in het verhaal van de oude Wilfried en loste vervolgens niet meer. Na het omslaan van de laatste bladzijde liet hij mij knock-out achter. Wilfried vertelt aan zijn achterkleinzoon wat hij als jongeman allemaal meemaakte in de periode voor, tijdens en vlak na de Tweede Wereldoorlog. Tussendoor passeren flarden uit tussenliggende jaren en het heden. De gebeurtenissen volgen elkaar op met de vaart van een spannende thriller. Dit bevordert de toegankelijkheid voor een breed lezerspubliek, maar tegelijk geeft het een ongemakkelijk gevoel. De raakvlakken met het heden, doen immers beseffen dat er wezenlijk niet veel veranderd is, dat de mens ook vandaag tot dezelfde “smeerlapperij” in staat blijft.

De geschiedenis speelt zich af in Antwerpen. Voor wie deze stad goed kent, kruipt het allemaal wellicht nog dieper in de huid, door de herkenbaarheid van straten, pleinen en gebouwen. "een stad waar de dood rondwaggelt als een volgevreten maar nooit voldane, strontzatte en roekeloze hoerenbok." De auteur houdt ons een spiegel voor. Verontrustend is het besef dat het gros van de gewone mensen slechts kleine radartjes zijn in een groter geheel, een geheel waarvan ze geen weet hebben of dat ze niet kunnen (willen?) bevatten. Wilfried ondergaat alles wat hij op zijn weg tegenkomt, hij neemt geen initiatief voor of tegen wat dan ook, zelfs de vrijage met zijn latere vrouw Yvette overkomt hem gewoon. We zien hem slechts op twee momenten kordaat uit de hoek komen, nl. bij de ontmaagding van Yvette en de definitieve uitschakeling van Omer. Dan wordt hij eventjes in het echt “Angelo”, zijn sterkere , zelfbewuste “dichter alter ego” dat hem regelmatig – in zijn hoofd - ter verantwoording roept. Dit gebrek aan wilskracht, die volgzaamheid lijkt de mens te achtervolgen als een natuurwet. Een ontnuchtering voor de lezer, zeker bij een projectie naar het heden (vb. het kuddegedrag op De Meir, tempel van consumptie en leeghoofdigheid). De volgzame mens is laf, want hij kijkt weg van datgene wat hij liever niet ziet of weet. De “smeerlapperij” komt geleidelijk sterker naar boven in het relaas van Wilfried, die worstelt met de demonen uit zijn verleden en zijn eigen aftakeling. De wreedheden stapelen zich op, er is geen ontkomen meer aan en dan is ervan wegkijken niet meer mogelijk. Wrok en verraad loeren om de hoek. Vooral het verraad dat hij onbewust pleegde, blijft hem achtervolgen en de zelfmoord van zijn kleindochter maakt hem tot een verbitterd man. "De wrok? Daar geraakt niemand nog van af. Veel te veel waarschuwingen zijn genegeerd, al te veel blindheid is toegelaten, genoeg smeerlapperij is te zeer gedoogd om dat nog finaal te bezweren."

Naast Wilfried zelf, komen een hele resem kleurrijke personages tot leven met hun (on)hebbelijkheden. Sommigen identificeren zich met een bepaalde waarheid, Wilfried draait mee met de wind, hij kiest geen partij, maar laat zich voor meerdere karren tegelijk spannen. Daarom noemen ze hem een “tweezak”. De keuze voor goed of kwaad is bovendien niet eenduidig, want afhankelijk van wie de dienst uitmaakt en zijn versie van de waarheid naar voren schuift. Het is dus zaak om op het juiste moment aan de juiste kant te staan. “Angelo in mij zag geen normaliteit, het waren eerder allemaal opportuniteiten om het leven een draai te geven, zo'n grote draai dat alles uit zijn hengsels vloog, dat de paarden van de paardenmolen met schuim op hun bek de straten in draafden, met zijn allen achter het grote zwarte paard waarop ik mezelf zag gezeten, met mijn waarheid achter een grijnzend masker." Ik vind het moeilijk om verder veel over de inhoud van dit boek prijs te geven, omdat mijn relaas dan dreigt te verzanden in anekdotiek, terwijl het geheel veel dieper gaat en zich moeilijk laat uitleggen. Zo kreeg ik oude rillingen bij de volgende passage, die akelig actueel klinkt: "Een stad die ziek is, een stad die te veel vreemde bacillen jarenlang heeft gedoogd, zal ik maar zeggen, omdat de heersende plutocratie van weleer deze volksvreemde elementen constant de hand boven het hoofd heeft gehouden... Zo'n stad neemt wraak, dat is onvermijdelijk, het is een natuurwet.

Zodra de bewoners de kans zien om echt een stem in het kapittel te krijgen is het hek van de dam. Zo reinigt een stad zichzelf." De auteur bezondigt zich niet aan mooischrijverij, de onopgesmukte, ruwe Vlaamse spreektaal regeert. Toch moet je maar een willekeurige pagina openslaan of je treft minstens één beeldenrijke zin aan die zoveel meer oproept dan de woorden die erin staan. Of wat dacht je van deze? "Gij denkt dat iedereen zijn gezond verstand blijft gebruiken. Ik ga u iets vertellen, vriend. Dit zijn confronterende tijden, tijden waarin ieder laat zien wie hij is. Het is gelijk een striptease en dan weet ge dat gezond verstand een kledingstuk is gelijk een ander. Het wordt afgepeld en het ligt op de grond, gelijk de rest, meer niet." Wil van Jeroen Olyslaegers is een meesterlijke roman van een auteur die de kunst om een meeslepend verhaal te vertellen tot in de kleinste finesses beheerst!

 | Reacties (1)Delen |
1 reacties:
Marita Schaukens op 29 maart 2020:
Een prachtige bespreking van een al even prachtige roman. Een slag in het gezicht is "Wil", een wat mij betreft beangstigend beeld van de mensheid, van mannen als Wilfried Wils, de mossel-noch-vis-mensen, die alleen hun eigen hachje kunnen/willen redden, mensen zoals vele machthebbers draaien "gelijk de wind". En dan worden die geconfronteerd met een geliefd familielid dat klaarheid wil en die in hun plaats openbaart (zelfmoord van kleindochter). Verschrikkelijk ... Een dikke merci aan de auteur.

Gelezen door: André Oyen (3541 boeken)

Citaat: "We roven aan de mond van de hel , het zijn dramatische tijden en we doen alsof alles normaal blijft. En intussen wil iedereen dansen, dansen, dansen. Onder de Boerentoren, aan het einde van de Meir , is een jazzclub waarin een mens nauwelijks binnen kan op een zaterdagavond."

Jeroen Olyslaegers (Mortsel, 1967) schrijft columns, theaterteksten en proza. Met zijn vorige romans WIJ (2009, genomineerd voor de Gerard Walschap Literatuurprijs) en WINST (2012) maakte hij een rentree in de Nederlandse letteren. In 2014 ontving hij de Arkprijs van het Vrije Woord voor zijn werk en maatschappelijk engagement, en de Edmond Hustinxprijs voor zijn theateroeuvre.... Wil is één lange brief van dichter Wilfried Wils aan zijn achterkleinzoon. De brief vertelt het verhaal over de oorlogsjaren die Wilfried als prille twintiger meemaakt. Tijdens de oorlog is hij politieagent en beginnend schrijver. Antwerpen wordt bezet door geweld en wantrouwen. Wilfried Wils acht zichzelf een dichter in wording, maar moet zich tegelijk zien te redden als hulpagent. De mooie Yvette wordt verliefd op hem, haar broer Lode durft zijn nek uit te steken voor joden. Wilfrieds artistieke mentor, Nijdig Baardje, is een fervente jodenhater en narionalist. Uiterlijk stoer maar innerlijk heel onzeker probeert Wilfried te balanceren tussen twee werelden, enerzijds de collaboratie anderzijds het verzet.

Meestal vertoeft Wilfried in het verleden gedurende het verhaal maar af en toe keert hij ook naar het heden, de zelfmoord van zijn kleindochter, de tante van de achterkleinzoon, en een lang ziekenhuisverblijf van zichzelf na een val van de ladder van zijn boekenkast. Ook al heeft hij zich zowel door Nijdig Baardje, als door zijn schoonbroer Lode laten meeslepen in foute of/en gevaarlijke milieus toch slaagt Wilfried er in om zowel uit de handen van de vluchtende Duitsers en collaborateurs te blijven als te ontsnappen aan de vergeldingsacties na de bevrijding. Dat betekent echter niet dat hij innerlijk geen strijd van schuld en boete hoeft te voeren. Jeroen Olyslaegers heeft waarschijnlijk heel veel research moeten doen om het eenzijdig denken over in Vlaanderen én Wallonië ingesleten clichés over de bezetting en de repressie op een heel intelligente manier te kunnen nuanceren en dat door ijzersterke personages te laten vertolken. Wil is een heel rijk en confronterend boek, waarin heden en verleden in een hele beeldrijke worden vermengd.

 | Reacties (0)Delen |
0 reacties:

Gelezen door: Fons Mariën (201 boeken)

Dit is het eerste boek van Jeroen Olyslaegers dat ik gelezen heb. Meteen een voltreffer, een boek dat genomineerd werd voor twee literaire prijzen. 'Wil' gaat over Wilfried Wils of liever gezegd wordt zogenaamd door hem geschreven voor zijn achterkleinkind. Hij schrijft in een volkse, Antwerps klinkende taal over zijn jaren als jonge politieagent in Antwerpen tijdens WO II. En in die functie heeft hij moeten deelnemen aan razzia's om joden op te pakken. Wils is een ambivalent figuur die niet goed een kant kan kiezen. Enerzijds is hij bevriend met Lode, een collega die duidelijker de kant van de joden kiest, en anderzijds met 'Nijdig Baardje', een halve poëet die duidelijk collaboreert met de bezetter.

Via Wils en zijn vriendschappen en contacten zien we verschillende facetten van de oorlogsjaren in Antwerpen. Verder zijn er nog andere verhaallijnen : Wilfrieds beginnende relatie met Yvette, de zus van Lode, en vele jaren later de de ontstellende dood van hun kleindochter. Mede via de vele interessante nevenpersonages schetst de auteur een beeld van de ambivalentie van dit tijd. Het boek is goed geconstrueerd en blijft boeien tot het einde. Het is een boek dat doet nadenken en nuanceren veeleer dan te veroordelen op basis van de 'kennis achteraf' (wij weten hoe de oorlog afloopt , de mensen uit die tijd niet). Olyslaegers weet ook te overtuigen door in de volkse taal van Wils te schrijven. Kortom: een boek dat je moet gelezen hebben.

 | Reacties (0)Delen |
0 reacties:

Locatie: Antwerpen