Massa

Gelezen door: André Oyen (3340 boeken)

Citaat: "Elke financiële crisis, van de internetbubbel tot de bankfaillissementen, ontstaat doordat de fictie niet volgehouden wordt en ze de confrontatie met de werkelijkheid niet aankan."

In de verhalenbundel Hoe de wereld perfect functioneert (zonder mij) en in zijn eerste roman Opnieuw en opnieuw en opnieuw vertoefde Joost Vandecasteele in de toekomst, die verdacht veel op het actuele leven leek. Massa speelt zich echter af in het nu, en de auteur confronteert ons met actuele hedendaagse toestanden en vooral mistoestanden. Het hoofdpersonage Margot heeft alles behalve een aantrekkelijk leven. Hier komt echter drastisch verandering in wanneer ze via haar nachtelijke trips op internet een vacature op naam binnenkrijgt. Blurred Inc. wil haar engageren. Het is een bedrijf dat krachten zoekt voor het virtueel oppoetsen van de realiteit. Zodra Margot in contact komt met Blurred Inc., verandert er iets in haar leven. Meneer Phil leidt het schimmige bedrijf en hij gelooft in de heilzame kracht van de opgepepte droom, verdoken reclamestrategieën om de consument te manipuleren, en de invloed van hackers op nationale spanningen. Hij maakt van Margot een allround lady die zich zowel hoort te verdiepen in eindredactie als in een niet ongevaarlijk speurwerk overal ter wereld. Joost Vandecasteele bundelt ook heel knap de woede die overal ter wereld de kop op steekt: indignado's, de Occupy-beweging, de Arabische Lente, het leed van de 'hardwerkende Vlaming' enz...en laat de massa echt in verzet komen. In zijn gekende opgejaagde stijl raast hij door het verhaal, verdiept zich in een remix van de Europese crisis en internationale guerrilla. Daardoor wordt Massa wel een heel frisse wind in de hedendaagse Vlaamse literatuur.

 | Reacties (2)Delen |
2 reacties:
André Oyen op 25 juli 2013:
Het is inderdaad iets wat je sci-fictie zou kunnen noemen, maar dat is altijd zo bij deze auteur. Persoonlijk vond ik er heel wat actuele hedendaagse spanningen in terug.
Dennis P. op 25 juli 2013:
Mon Dieu, hij zei net dat het eigenlijk sci-fi is. Is André mis?

Gelezen door: Theo Schippers (104 boeken)

Citaat: "'Hij heeft technologie die hij wil verkopen aan Apple. Maar het lijkt ons interessanter als hij met ons zou praten.' (...) 'Wat krijg ik in ruil?' 'Informatie (...) over de waakhonden rondom Hyun-Ki. We weten dat de meesten van hen ooit bij Anonymous hoorden, de beschermers van WikiLeaks.' 'Niet echt nieuwe informatie.' 'We hebben wel de gegevens kunnen bemachtigen van sommigen onder hen, om zo bij Hyun-Ki te kunnen komen.'"

In het begin vond ik dit een ontzettend saai boek. De hoofdpersoon had geen ruggengraat. Ze dacht niets en deed nauwelijks iets. Er gebeurde niets. Ik vreesde in een intellectualistische postmoderne roman terechtgekomen te zijn, met bladzijden vol woorden waarin niets gezegd wordt.

Ik heb verder gelezen want er gebeurde toch een beetje iets. En sommige bedenkingen waren echt wel lollig en raak geformuleerd. Toen gebeurde er nog iets, en toen nog meer. De bedenkingen werden steeds raker en ze bleven lollig. Uiteindelijk werd dit boek een van mijn favorieten, ik kijk met grote bewondering naar Joost Vandecasteele en ben van plan om al zijn boeken te lezen!

De plot
Margot doet aan thuiswerken. Ze doorloopt informatie van schijnbedrijven, en moet daaruit faction tevoorschijn toveren waardoor de hele wereld in de werking van die bedrijven gelooft, vertrouwen heeft en investeert. Ze is daar ontzettend goed in, zo goed dat het bedrijf waarvoor ze werkt haar promoveert, steeds hogerop. Ze moet steeds omvattender leugens bedenken, die steeds groter impact op de wereld hebben. Ze blijft het haast moeiteloos doen, maar zonder gevaar is het niet. Anderen willen andere leugens laten voorgaan. Of ze willen dezelfde leugens verkondigen, maar daar zélf baat bij hebben.
Naar het einde van de roman toe wordt ook duidelijk waarom Margot zo weinig ruggengraat lijkt te hebben. Haar psyche is heel juist getekend. Ze behoort tot degenen die meedogenloos, zonder enige empathie, leugens verzinnen en de wereld insturen om macht te verwerven. Ze heeft alle kenmerken van een psychopate.

Voorbeeld
Dit voorbeeld staat niet in het boek, maar we kennen allemaal zoiets. Shell (bijvoorbeeld) dat grote donaties doet aan WWF en Greenpeace – maar voor hen zijn die giften peanuts – en zo meten ze zich bij het grote publiek een imago aan van een bedrijf dat wel olie ‘moet’ winnen, want we hebben dat nu eenmaal nodig, maar ze zijn toch o zo natuurliefhebbend en ze zullen er alles aan doen opdat het zo natuurvriendelijk mogelijk zal gebeuren. Kijk maar, het bewijs, hoezeer ze bekommerd zijn om Greenpeace. En dan komen die ondankbaren nog met boten achter hen aan! Dat is een eenvoudig, typisch voorbeeld van hoe bedrijven werken met imago. En iedereen die aan de macht zit, of superrijk is, is bezig op die manier. De leugens die verteld worden, zijn hallucinant.

Het gaat veel verder dan dat
Joost Vandecasteele onthult in zijn boek laag na laag hoe en waar de leugens worden opgebouwd. Schijnbedrijven, dat is niks. Shell dat Greenpeace steunt, nauwelijks vermeldbaar. Het gaat over beïnvloeding van de massa. Over ego’s, de zelfbeelden van mensen, die ze allemaal opbouwen en waarin ze geloven. Waar die zelfbeelden aan moeten beantwoorden, zodat de machthebbers hebben wat ze willen. Waar ze moeten veranderen, omgebogen worden. Wat veranderd kan worden aan de perceptie van de mensen, zodat de opdrachtgevers bereiken wat ze willen. Steeds hogerop gaat het om de massa te beïnvloeden. En het stopt niet bij politiek en superrijken, bij mensen die hun computers vlakbij de beurs installeren om nanoseconden tijd te winnen bij het kopen en verkopen van aandelen die de wereld beïnvloeden, maar die door algoritmes bepaald worden – puur uit winstbejag. Ethiek heeft geen enkele waarde. Verder gaan we, naar Anonymous en oorlogen die zich afspelen op het internet. We belanden bij lagen die ons onbekend zijn, leugens die verzonnen worden achter de politiek, achter de superrijken, leugens die macht hebben over politiek en superrijken omdat ze de massa beïnvloeden. Aan de lopende band worden verhalen de wereld ingestuurd, verhalen waarin de mensheid dient te geloven, die opgepikt worden en een beweging bij de massa op gang brengen, waardoor gebeurt wat opdrachtgevers willen.
En, o ja, denk maar niet dat die verhalen tot doel hebben de bevolking van de planeet gelukkig te maken want dat zit je er goed naast!

Werkelijkheidswaarde
Het boek is grappig en huiveringwekkend tegelijk. Soms denk je dat dit science-fiction is. Maar ben je een beetje eerlijk, en ken je een beetje de wereld, de computers, dan herken je zonder veel moeite dat wat verteld wordt, werkelijkheid is. Dit is geen paranoia. Deze onvoorstelbare, hallucinante visie op hoe onze wereld functioneert, is juist. Het is zelfs het enige van dit boek, dat echt waar is!
Daarom is het boek waarlijk prachtig.

Braaf
Gek genoeg is het boek ergens ook braaf. Sommige woorden komen gewoon niet voor. Islam, wapenhandel, mensensmokkel, kinderarbeid, milieu, regenwoud, boringen in de noordzee, teveel om op te noemen….
Evenmin vermeldt hij hoe op neurale correlaten van mensen wordt ingespeeld. Daar loopt hij wat achter op de realiteit want dit gebeurt nu. Maar ja, dit boek dateert al van 2012.
Vandecasteele begint niet aan die zaken. Misschien is dat gewoon omdat hij geen essay schrijft met gegevens om zaken aan te klagen, maar omdat hij wel een boek schrijft over het soort werkelijkheid waarin we leven. Een werkelijkheid waarin de leugen troef is. Waarin de verhalen die we aan onszelf over onszelf en over onze maatschappij vertellen, compleet gemanipuleerd worden. Maar geen angst: ondanks de werkelijkheidswaarde, blijft het altijd een boek dat rustig is, hallucinant maar grappig, én echt.

 | Reacties (0)Delen |
0 reacties:

Locatie: Brussel