Een zoektocht naar waarheid - Dirk Verhofstadt in gesprek met Etienne Vermeersch

Gelezen door: Christophe Robbe (12 boeken)

Citaat: "Ik respecteer mensen die wel kinderen willen. Maar ze moeten beseffen dat degenen die geen of maar één kind hebben er het meest toe bijdragen om de aarde in de toekomst leefbaar te houden. Mocht iedereen vier kinderen hebben, dan zou de aarde op enkele generaties tijd de totale catastrofe tegemoet gaan."

Etienne Vermeersch is een veelweter, maar dat is ook alles. Zo zou je dit boek kunnen samenvatten. In plaats van "een zoektocht via twijfel naar waarheid" (inleiding, p. 10) heb ik vooral een drammerig en op het randje af pedant discours moeten lezen van iemand die misschien wel één van de huidige "leading intellectuals" van Vlaanderen is, maar er in werkelijkheid alleen maar in slaagt … mij te doen twijfelen (!) aan de oprechtheid van zijn zelfverklaard atheisme, overigens het centrale thema van het boek.

Iemand kan van zichzelf beweren een atheist te zijn, maar in werkelijkheid gefascineerd zijn door het geloof dat hij bestrijdt. Welnu, dat is waar ik Etienne Vermeersch van verdenk. Overigens is het maar de vraag of de doorsnee burger vandaag de dag nog wel geïnteresseerd is in het soort atheisme dat door Vermeersch (en in sterkere mate nog door de interviewer Dirk Verhofstadt zelf) wordt beleden. Om het met Ernest Renan (History Of  The People of Israel, 1888-1896, Vol. V, p. 159) te zeggen : "Het tegenovergestelde van de religieuze fanaticus is niet de atheistische fanaticus maar de milde cynicus voor wie het geen belang heeft of God al dan niet bestaat. De atheist is een religieus persoon. Hij gelooft in atheisme alsof het om een nieuwe religie gaat."

Heeft de Britse filosoof John Gray, over wie Vermeersch overigens geen woord rept in zijn boek, het trouwens niet eerder bij het rechte eind waar hij bijvoorbeeld in zijn artikel The Atheist Delusion stelt : "Het seculiere discours verkondigt het geloof dat de vooruitgang die door de wetenschap wordt geboekt, kan worden gekopieerd in de ethiek en in de politiek. Terwijl de wetenschappelijke kennis steeds groter wordt, kan hetzelfde niet gezegd worden van de maatschappij. De slavernij werd in het grootste deel van de wereld afgeschaft in de 19e eeuw, maar dook op grote schaal opnieuw op onder het nazisme en het communisme en bestaat vandaag nog altijd. Foltering werd na de tweede wereldoorlog verboden door internationale verdragen, maar werd in het begin van de 21e eeuw opnieuw als een politiek instrument aangewend door het meest liberale regime ter wereld. De stijging van de rijkdom werd herhaaldelijk teniet gedaan door oorlogen en revoluties. Mensen leven langer en doden elkaar in grotere aantallen. Kennis groeit, maar de menselijke aard verandert niet."

Wat de afschaffing van de slavernij betreft, is de verontwaardiging van Vermeersch ten aanzien van de Bijbel en het christendom trouwens intellectueel oneerlijk. Hij "vergeet" immers de wezenlijke bijdrage die het Quakerisme (nochtans een christelijke sekte) hierin heeft gespeeld. Dat ook John Rawls in het discours van Vermeersch niet aan bod komt, is voor een zelfverklaarde "linkse" moraalfilosoof (p. 355) uiterst bedenkelijk. Misschien ware het boek Justice - What's The Right Thing To Do ? (ISBN 0374180652) van Harvard-professor Michael Sandel, die ook "links" is maar mijns inziens dan wel op een meer hedendaagse wijze, een leestip?

Last but not least : ik huiver wanneer Etienne Vermeersch op zelfverzekerde wijze poneert dat enkel geboortebeperking de wereld voor een toekomstige catastrofe zal kunnen redden. Dit is zuiver utopisme en ruikt naar zowel Hitler, Stalin als Mao. En zelfs al zou dit op vrijwillige basis moeten gebeuren (dixit Vermeersch), dan nog weet ieder kind tot welke misbruiken van de machtigen ten aanzien van de zwakkeren zoiets aanleiding kan en zal geven. Hoe "links" is dergelijk voorstel eigenlijk wel ? Is er dienaangaande trouwens geen plaats voor filosofische twijfel ? Kent Vermeersch überhaupt de stelling van Michael Braungart, auteur van Cradle To Cradle (ISBN 0099535475), als zou het een lamentabel idee zijn dat we met te veel mensen zijn en dat ons bestaan de natuur schade berokkent, als je weet dat de biomassa van de mieren vier keer groter is dan die van de mensen : "Als we even intelligent zouden zijn als de mieren, kenden we geen probleem van overbevolking, aangezien mieren zorgen voor de verwijdering van hun eigen afval, zaaien en oogsten zonder het ecosysteem te vernietigen en hun eigen geneesmiddelen en al hun materialen produceren. Zelfs hun dodelijkste chemische wapens zijn ecologisch afbreekbaar".

 | Reacties (0)Delen |
0 reacties:

Gelezen door: anne-marie dewachter (1055 boeken)

Zoektocht naar de waarheid belooft Vermeersch ons. Hmmm, niet veel van gemerkt. Zijn stelling dat we allemaal minder kinderen moeten 'maken' is ronduit belachelijk, onwaar en een academicus van zijn niveau onwaardig. Er is al uit en te na bewezen dat de aarde met gemak nog meer volk aan kan máár dan moeten we wel wat verstandiger omgaan met grondstoffen en afval. Goed, zijn manier is ook een manier van overbevolking tegengaan, maar om dat nu als de enige ware te poneren, dat vind ik er vér over. Ik had hier duidelijk meer van verwacht, nadat ik een lezing van hem over euthanasie had bijgewoond en waar hij een stuk genuanceerder was. Helaas...

 | Reacties (0)Delen |
0 reacties:

Gelezen door: Fons Mariën (201 boeken)

Dirk Verhofstadt (broer van Guy) interviewde professor emeritus Etienne Vermeersch in de zomer van 2010 in Toscane. Ze spraken uitgebreid over heel uiteenlopende thema's: god en godsdienst, atheïsme en vrijzinnigheid, moraal en ethische kwesties zoals abortus en euthanasie, wetenschap en de vooruitgangsgedachte, pseudowetenschappen, overbevolking en ecologie... Allemaal thema's waarover filosoof Vermeersch in de loop van zijn lange loopbaan zich een eigen mening heeft gevormd op grond van veel lectuur en onderzoek.

Vermeersch geeft blijk van zijn enorme eruditie. Een boek met veel meningen, veel kennis ook door een gedreven man. De interviewtechniek draagt ertoe bij dat al deze thema's op een leesbare, bevattelijke wijze worden behandeld. Erg interessant dus.

 | Reacties (0)Delen |
0 reacties: