Uit de maat

Gelezen door: André Oyen (3413 boeken)

Citaat: ""De Afrikaan rende de heuvel af, ook al sjouwde hij waarschijnlijk meer dan honderd kilo aan ketenen met zich mee, en hij zwaaide ermee in het rond, brak zeven of acht armen en een been en baande zich zo een pad." "

Afro-Amerikaanse schrijver William Melvin Kelley laat in zijn in 1962 verschenen en nu pas vertaalde debuutroman 'Uit de Maat' de complete zwarte bevolking vertrekken uit een fictieve zuidelijke staat. In de openingsscène zien we de 'mannen van de veranda', een gezelschap blanke mannen dat dagelijks rondhangt bij de ingang van een dorpswinkel, ze blikken terug op een oude dorpslegende. Er wordt verhaald van een reusachtige slaaf, met ontzag 'de Afrikaan' genoemd, die bij zijn aankomst in Amerika uit het slavenschip ontsnapte en zijn 'eigenaar' een machtige voorouder van David Willson, een van de vertellers. Het kind van de Afrikaan zal nazaten krijgen, van wie Caliban Tucker er één is.

De directe oorzaak van de exodus van Afro-Amerikanen is het handelen van één man, namelijk: Tucker Caliban, een zwarte pachter die zijn land met zout bestrooit, z'n huis in brand steekt en zonder er verder een woord aan vuil te maken met zijn jonge gezin naar het noorden vertrekt. Het is geen activist, deze Tucker, hij moet niets hebben van de demonstranten met hun bordjes en leuzen. Hij doet simpelweg wat hij moet doen, en juist die raadselachtige daadkracht maakt zijn actie zo onweerstaanbaar en betekenisvol. De maat is vol, zo blijkt ineens, voor het zwarte deel van de bevolking in de staat.

Kelley kiest ervoor uitsluitend blanken aan het woord te laten om het verhaal te vertellen. De gebeurtenissen rond Tucker worden beschouwd door verschillende figuren, jong, oud, man, vrouw, rijk, arm, maar ze zijn allen wit en ook woedend. Kelley laat ze zien in hun machteloosheid. Zo wordt het niet alleen het verhaal van Tucker en de haast bijbelse uittocht die hij in gang zet, maar ook het verhaal van deze (witte) mensen, gevangen in hun vooroordelen en in hun wanhopige streven toenadering te zoeken. Zo verknoopt Kelley handig heden en verleden in een surrealistische scène die op zichzelf ook weer een parabel is: de Afrikaan staat voor de kracht en vrijheidsdrift van de zwarte bevolking, de blanken menen abusievelijk dat de Afrikanen hun eigendom zijn en creëren zo een groot probleem. De gebeurtenissen rond Tucker Caliban en het vertrek van de zwarte bevolking krijgen diepgang in de prachtig geschreven hoofdstukken waarin de eenzame David Willson en zijn even eenzame vrouw aan het woord komen. We komen steeds meer over Tucker te weten, maar ook over de goedwillende doch vrij machteloze blanke upper class in het Zuiden.

William Melvin Kelley (1937-2017) introduceerde in 1962 het begrip 'woke' in een artikel in de New York Times met de zin 'If you're woke, you dig it'. 'Woke' werd de benaming voor bewustwording van rassenongelijkheid. In 2013 werd het woord opnieuw opgepikt door de internationale activistische groep Black Lives Matter. Kort na het spraakmakende artikel verscheen Kelley's bekendste boek, zijn debuutroman 'A Different Drummer' ('Uit de maat'), waarmee hij zijn naam vestigde. Zijn talent werd vergeleken met James Baldwin en William Faulkner. Zijn werk werd nadien steeds experimenteler.

 | Reacties (0)Delen |
0 reacties: