Steen van geduld

Gelezen door: André Oyen (3390 boeken)

Citaat: "Voordat ze haar sluier opraapt, komen deze woorden in haar op: ’Sange saboer!’. Er gaat een schok door haar. ‘Zo heet die steen: sange saboer, steen van geduld! De magische steen!’. Ze hurkt neer bij de man: ’Ja, jij bent mijn sange saboer!’. Zacht streelt ze zijn gezicht, alsof ze echt een edelsteen aanraakt."

Atiq Rahimi (1962), een voormalig student literatuur- en filmwetenschappen aan de universiteit van Kaboel, ontvluchtte zijn vaderland in 1984 als dienstweigeraar en vond uiteindelijk asiel in Frankrijk, waar hij zich aanvankelijk als documentairemaker manifesteerde. Die cinematografische achtergrond kwam al in zijn debuut tot uiting, door zijn filmische manier van vertellen.
In zijn debuutroman Aarde en as liet Rahimi in een klein verhaal over een (groot)vader, een zoon en een kleinzoon zien wat oorlog met mensen doet. De taal waarin deze auteur schrijft is uiterst sober maar ook zo mooi.
Ook de tweede roman van Atiq Rahimi, Het labyrint van droom en angst, schitterde weer door de fijnbesnaarde aanpak van de auteur.

In 2008 kreeg hij de Prix Goncourt toegekend voor Steen van geduld, inmiddels zijn vierde roman, en de eerste die hij rechtstreeks in het Frans schreef. Naar eigen zeggen bood zijn tweede taal hem de gelegenheid zich te bevrijden van de taboes en de innerlijke censuur die zijn moedertaal hem oplegde. Steen van geduld is een hartverscheurende aanklacht van een vrouw tegen de terreur van versteende tradities.

Als decor heeft Rahimi gekozen voor de sobere setting van een kale kamer. Daar ligt een man in coma die met een kogel in zijn nek uit de burgeroorlog is teruggekeerd, terwijl zijn vrouw hem vol toewijding verzorgt, met haar bidsnoer in de hand en de Koran binnen handbereik. Ze rekent de tijd met rondes van het bidsnoer en zijn ademtochten, ze leeft in het ritme van zijn adem.
Het is alsof de schrijver zijn camera in een hoek van de kamer heeft opgesteld om alles precies te registreren.
De buitenwereld wordt suggestief in beeld gebracht door de geluiden van de oorlog die de stad in de greep van angst en geweld heeft. De man in coma vervult voor de vrouw de rol van de magische steen van geduld uit de titel, 'zo'n steen die je voor je neerlegt, waartegen je je kunt beklagen over al jouw ellende. Ze beseft de ongekende macht die ze heeft en vertelt de comateuze man haar leven.
Deze roman is een loflied op een vrouw die haar stem durft te verheffen.

 | Reacties (1)Delen |
1 reacties:
Karla op 13 januari 2010:
'Misschien wil hij jou wel straffen! Misschien houdt hij je in leven om te kunnen zien wat ik met je kan doen, wat ik je kan aandoen. Hij maakt een duivelin van mij…voor jou, tegen jou! Ja, ik ben je duivelin! Van vlees en bloed!’

Aan het woord is een naamloze Afghaanse vrouw. Ze waakt bij haar man, die in comateuze toestand thuisgebracht werd na een oorlogsopdracht. Ze bidt voor hem, verzorgt hem en praat tegen hem. In het begin gedraagt ze zich schuchter en onzeker, maar omdat haar man nergens op reageert, gaat ze zich sterker voelen en komen jarenlang opgekropte frustraties boven water. Soms gebeurt dit zo heftig dat ze schrik krijgt van haar eigen woorden. De gewone soldaat wordt haar ‘steen van geduld’. In de Afghaanse traditie is dit een steen die alle leed overneemt van degene die zijn geheimen aan hem prijsgeeft. Op het moment dat de steen zich hiermee volgezogen heeft, knalt hij uit elkaar en is de mens bevrijd van al zijn zorgen. Een stroom van onthullingen volgt. Als vrouw overleven binnen de strenge religieuze, echtelijke en tribale normen kan vaak enkel met behulp van bedrog en manipulatie.

De Afghaanse auteur Atiq Rahimi werd geboren in Kaboel, ontvluchtte zijn land, vroeg asiel in Frankrijk en werkt daar nu als cineast, documentairemaker en schrijver. In 2008 won hij de Prix Goncourt. Hij schreef Steen van geduld in het Frans, een taal waarmee hij zich in alle vrijheid kan uitdrukken, zonder last van inwendige censuur, die hij wel voelt als hij in zijn moedertaal, het Farsi(Perzisch) schrijft. Dat hij als man in de huid kruipt van deze wanhopige vrouw, versterkt de zeggingskracht van het verhaal alleen maar.

Steen van geduld is een dun, maar rijk boekje, waaruit een knappe theatermonoloog gedistilleerd zou kunnen worden. Het speelt zich immers allemaal af in één kamer en de krachtige, beeldrijke taal wordt nog sterker, op het moment dat de zinnen hardop uitgesproken worden.