Oksana een ballet

Gelezen door: André Oyen (3507 boeken)

Citaat: "Als ik vlak voor de donkerslag mijn slip losknoop-je moet een slip met koordjes hebben, niet een broekje waar je je uit moet wurmen - en mijn geschiedenis wijdbeens aan het publiek toon, zien ze niet de begeerde leemte maar het zwart van Tjernobyl."

Donald B. Niedekker (Amsterdam 1963) is dichter en schrijver. Hij publiceerde met fotograaf Harold Naaijer een aantal reisboeken. Hierna publiceerde hij romans, novellen en dichtbundels. Zijn romandebuut is Hier ben ik uit 2002. Hoofdonderwerpen zijn de familie Bruynzeel en liefdevolle herinneringen aan zijn grootvader. Zijn nieuwste boek Oksana, genomineerd voor de FintroLiteratuurprijs 2017, is een roman en een dans, zwart en licht, een continent en een tijdperk doorkruisend. In korte suggestieve scènes beschrijft Donald Niedekker het leven van Lena. Ze wordt geboren in een dorp bij Tsjernobyl en groeit op bij haar grootmoeder nadat ze haar ouders bij de ramp heeft verloren. Deze kindertijd wordt in gloedvolle herinneringen geschetst, gedrenkt in nostalgie naar de rustiek-Russische atmosfeer van die dagen en de magie van het ballet dat haar leven bepaalt. Ze wil balletdanseres worden, maar als die carrière na een zware blessure is afgesloten, besluit ze onder valse voorwendselen van een ronselaar te vertrekken uit het dorp van haar jeugd en haar geluk in het Westen te zoeken. Na een nachtmerrieachtige boottocht raakt ze verstrikt in de vrouwenhandel.

Haar hele verhaal bevat een aankondiging van onheil, wanneer ze het bijvoorbeeld heeft over een huis met altijd gesloten rolluiken. Het is duidelijk dat Lena slachtoffer is van een misdadig bedrog, maar de spanningsboog blijft virtuoos gespannen. Het verhaal wordt verteld in korte hoofdstukken, gevuld met dichterlijke en zintuiglijke impressies. Het levensverhaal van Lena kent vele wendingen, ze overwint tegenslagen en reageert nuchter op meevallers. Oksana is een stilistisch pareltje met een zeer actueel verhaal, perfect van vorm en toon, dwars door alle clichés heen. De omvang van het leed dat Lena te verduren krijgt had haar tot een vertrapt slachtoffer kunnen maken. Maar dankzij het vakmanschap van de auteur krijgen we een heel sterke vrouw te zien die zo lijkt het, te allen tijde controle over deze geschiedenis van haar eigen weerloosheid behoudt.

Dat kleine onafhankelijke uitgeverijen belangrijk zijn voor de diversiteit van literatuur, wordt nog maar eens bewezen met Oksana. Niedekker heeft een frisse en originele stem, die we zonder Koppernik misschien nooit hadden leren kennen. Oksana is voor mij al een winnaar ook al mocht het naast de hoofdprijs grijpen, het is pure poëzie en proza in een krachtig relaas over hoe het leven kan foutlopen door toedoen van anderen, maar eveneens toont het ook hoe we op eigen wilskracht de grootste tegenslagen het hoofd kunnen bieden.

 | Reacties (0)Delen |
0 reacties:

Gelezen door: Karla (72 boeken)

Citaat: ""De zon was zwart en de dood bloosde van levenssappen. Dat wilde ik dansen. Daar wilde ik een ballet over maken.""

Oksana: een ballet van de Nederlandse auteur Donald Niedekker (°1963) is het derde boek dat dit jaar op de shortlist van de Fintro Literatuurprijs prijkt. Na Martin Michael Driessen en Richard Hemker gaat het opnieuw om een Nederlandse auteur die ik niet kende. Lena wordt geboren in "het grote dorp met de verharde wegen, winkels en een school" in de buurt van Tsjernobyl. Als zesjarig meisje verliest ze haar ouders bij de ramp en wordt ze met een bus overgebracht naar "het dorp zonder straten, winkels of een school", waar ze opgroeit bij haar grootmoeder. Ze volgt balletles in "de stad met de schouwburg, de kunstacademie en het grote station". Haar droom om verder door het leven te gaan als balletdanseres moet ze opbergen na een knieblessure. Onder valse voorwendselen laat ze zich meelokken naar het Westen, waar ze in de vrouwenhandel terecht komt. Lena breekt niet.

Dankzij de lessen van haar balletdanseres, die maar bleef herhalen hoe belangrijk vallen is en je evenwicht verliezen, schakelt ze haar gevoelens uit. "Was ik bang geweest, had ik niet durven vallen, dan had ik me schrap gezet, dan had ik me verzet en was ik in een draaikolk van strijd en walging en weerzin en spijt terechtgekomen, zoals veel meisjes met wie ik het lot in een huis met altijd gesloten rolluiken heb gedeeld. Ik viel en ik stond op." Lena's levensverhaal laat zich lezen als een choreografie. De tekst zweeft lichtvoetig over alle ellende heen in korte, titelloze hoofdstukjes, die het ritme van de dans volgen, nu eens snel, dan traag, dan heftig of speels. Het drama sluimert dreigend, maar wordt nergens expliciet benoemd. Ruimte en tijd lopen door elkaar en versterken het effect van wat op komst is, maar ergens midden in het boek, houdt de auteur dit even niet meer vol en vertelt gewoon het verhaal. Wel blijven er tussendoor flarden van herinneringen uit betere tijden terugkomen, vooral in de vorm van idyllische (natuur)beschrijvingen van het dorp, waar het leven al eeuwenlang cyclisch verloopt volgens de rustige gang van de seizoenen. Een te zoet, sentimenteel cliché tegenover de boze buitenwereld? Bij het terugbladeren achteraf valt het op dat de auteur technieken gebruikt om het ritme te versterken, zoals hoofdstukken die met dezelfde woorden beginnen ("En zij deden met ons..." of "Oksana was niet te temmen...").

Op het einde is de cirkel rond, met een laatste hoofdstukje dat identiek is aan het eerste, maar wel een ander gevoel oproept, na alles wat je ondertussen gelezen hebt. Een cynisch detail vond ik wel dat Lena haar choreografie uiteindelijk opvoert op een erotisch evenement voor geile mannetjes, bij wie de boodschap die ze wil uitdragen parels voor de zwijnen zijn. Of is dit omdat voor Lena de dood toch altijd blijft verder gaan, de gewone Tsjernobylse dood? "U pakte uw leven weer op. Zo gaat dat. Misschien betekende de explosie ergens achter het Ijzeren Gordijn - Oekraïne? Wit-Rusland??? - voor u niet meer dan een kleine verstoring van een mooie dag in april. Een nieuwsblok. Een flard. Een rimpeling in uw bestaan. Een gesprekje bij de bakker of slager. Geruchten over besmette spinazie, paddenstoelen, bessen. De aansporing veel melk te drinken. Of juist niet. Maar u pakte uw leven weer op. Het leven gaat verder. Voor ons gold dat niet. Voor ons gaat de dood verder. De gewone alledaagse, Tsjernobylse dood." Oksana: een ballet is een hartverwarmend mooi, ontroerend miniatuurtje over een sterke vrouw, die op een eigenzinnige manier de vele tegenslagen in haar leven trotseert.

Een boek met de kwaliteiten van een literaire bestseller. Ook een heel geschikte keuze voor tieners, te categoriseren bij andere pareltjes, zoals Het kleine meisje van meneer Linh of De jongen in de gestreepte pyjama. "Tsjernobyl. Zwarte zon. Zwarte zang. Zwart van Malevitsj"

 | Reacties (0)Delen |
0 reacties:

Gelezen door: Peter Geiregat (478 boeken)

Mooi

 | Reacties (0)Delen |
0 reacties:

Locatie: Tsjernobyl