Sergeant Bertrand

Gelezen door: André Oyen (3553 boeken)

Citaat: "Nikolaj nam een karaf van de tafel en sloop naar zijn vrouw, maar zonder dat ze hem in de gaten had stond ze door het raam te kijken. Toen hij de karaf boven zijn hoofd tilde, klaar om te slaan, sprong de stop uit de hals en een straal ijskoud water stortte op Nikolaj neer. Vera keek om, alsof ze wakker werd, alsof ze nu pas merkte dat hij naast haar stond, slaakte een gil en liep naakt, zoals ze was, de gang op, en iedereen stond stil en keek om, keek wellustig naar haar lichaam."

Aleksander Skorobogatov ( 1963) werd geboren in Grodno, een stadje in Wit-Rusland en in 1991 verscheen in Moskou, in een voor Nederlandse verhoudingen ongekend grote oplaag zijn debuut Sergeant Bertrand : er werden miljoenen exemplaren van verkocht. Maar het boek had wel de censor moeten passeren en die had er in geknipt . Skorobogatovs 'niet-traditionele manier van schrijven' stuitte in Rusland op weerstanden bij de overheid want Russische schrijvers moesten zich toen nog houden aan de regels van de socialistische literatuur, waarin het realisme zich zorgvuldig beperkte tot arbeid en menselijke levens en drama's minder belangrijk leken.

Ondertussen woont Aleksandr Skorobogatov in Antwerpen en is hij drukdoende aan het schrijven van een enorm epos. Vermits dat enkele jaren zal duren wordt vroeger werk uitgegeven en één daarvan is een volkomen herwerkte en ongecensureerde herdruk van Sergeant Bertrand. Het verhaal draait rond Nikolaj, zijn vrouw Vera en zijn vriend Sergeant Bertrand. Het is een verhaal over gekweldheid. Nikolaj is een opgesloten mens die de dag doorleeft met drinken en jaloezie omwille van de vermeende ontrouw van zijn vrouw. Nicolaj beleeft dan ook de werkelijkheid door een mist van alcohol. Skorobogatov stelt in een cursief gezette inleiding dat Bertrand alleen het slechtere ik is van Nicolaj.

Maar in het verhaal verteld door Nicolaj is Sergeant Bertrand een afzonderlijk personage. Sergeant Bertrand voegt zich vaak bij hem, met bewonderende, wellustige praatjes over Vera, die zich in de kamer ernaast bevindt. Zijn aandacht, zo bezweert hij, is puur platonisch. Nikolaj bespiedt hen twee weleens door het sleutelgat. Ook heeft hij een gaatje geboord in een wandpaneel. Maar hij kan, net als de lezer, nooit exact zien wat er zich afspeelt. Dus veronderstelt hij van alles. Of leeft hij eigenlijk uitsluitend in waanvoorstellingen, gevoed door obsesie en ziekelijke jaloezie? Sergeant Bertrand is een sterke en uiterst beklemmende roman met een letterlijk en figuurlijk wurgende kracht.

 | Reacties (0)Delen |
0 reacties:

Gelezen door: Peter Geiregat (479 boeken)

Citaat: "Ongehaast trok Sergeant zijn hemd goed, deed de rits van zijn broek dicht, rammelde met zijn sleutelbos, zocht de sleutel die hij nodig had, stak hem in het sleutelgat en draaide hem om. De zware deur van de stalen kluis ging knarsend open. […] Nikolaj nam een karaf van de tafel en sloop naar zijn vrouw, maar zonder dat ze hem in de gaten had stond ze door het raam te kijken. Toen hij de karaf boven zijn hoofd tilde, klaar om te slaan, sprong de stop uit de hals en een straal ijskoud water stortte op Nikolaj neer. Vera keek om, alsof ze wakker werd, alsof ze nu pas merkte dat hij naast haar stond, slaakte een gil en liep naakt, zoals ze was, de gang op, en iedereen stond stil en keek om, keek wellustig naar haar lichaam. "

Nikolaj en zijn veel jongere, bloedmooie vrouw, Vera, zijn een aantal jaar getrouwd. Nikolaj is met brugpensioen, drinkt veel en heeft veel argwaan. Het spreekt voor zich dat de schoonheid van zijn vrouw de aandacht trekt van andere mannen. Hij volgt Vera eenmaal naar het theater, bezoekt een voorstelling, trekt conclusies en tuigt een tegenspeler genadeloos af. Vera ontkent dat er mannen op bezoek zijn geweest, dat niemand haar handen uitgebreid heeft gekust, dat ze de hele avond aan tafel een boek heeft gelezen.
Zou sergeant Bertrand uitsluitend in de gedachten van Nikolaj bestaan? Is Nikolaj zelf misschien sergeant Bertrand? Voert hij, gespleten als hij is, gesprekken met zichzelf? Er is een jonggestorven zoontje voor wie Nikolaj geen waardige grafsteen heeft kunnen regelen. Heeft het verlies hem uit het lood geslagen? De al dan niet imaginaire sergeant Bertrand hamert maar door. Is die mysterieuze figuur soms vadertje Staat die Nikolaj tot het uiterste tergt? Sergeant Bertrand is een sterke roman over gekweldheid. Nikolaj is de verpersoonlijking van de opgesloten mens.
Zelfs in een droom – maar misschien is het wel de realiteit – zit hij in een kluisachtige kast, met een sferisch rond kijkgaatje. Hij kan niet uitbreken en ziet Bertrand tekeergaan met de naakte Vera. Nikolaj bezoekt, al dan niet in gedachten, een kerk, vraagt raad aan een priester. Zorg voor je vrouw als Christus voor de Kerk, is zijn advies. Hij moet zijn geloof niet verliezen (Vera = geloof in het Russisch). Uiteraard vindt Bertrand dat allemaal onzin. Religie is voor slapjanussen. Nikolaj is wel degelijk een vechter, maar wordt langzaam te moe om zijn zwakte voor Bertrand te verbergen.
Skorobogatov verwerkt een herinnering die Nikolaj heeft over een moordenaar, over een meisje dat op gruwelijke wijze aan haar eind komt. Het is groots hoe de schrijver dit droombeeld tot een waarheid voor derden weet te maken. Woedeaanvallen, ziekelijke achterdocht, wreedheid? Is er dan geen compassie? Is er überhaupt een uitweg in een land waar het volk de geesteszieken zinnelozen noemt, waar men dus de zinnen niet kan verliezen, niet gek kan worden, omdat men geen zinnen meer heeft? Het venijn zit duidelijk in de staart. Bittere ironie. Een debuut dat verlangt naar meer. Voor lezers die ervoor open staan om het verhaal zelf te kneden, want het verhaal is symbolisch en gehuld in een waas.

 | Reacties (0)Delen |
0 reacties:

Locatie: Wit-Rusland