De lange mars

Gelezen door: André Oyen (3490 boeken)

Citaat: "Nu jaren later, wist hij het zeker: over de doden viel, in de herinnering, een mantel van waardigheid, terwijl over degenen die overleefden , de ellende van een miezerig lot was uitgestort."

.'Rafael Chirbes (Tavernes de la Valldigna, 27 juni 1949) is een Spaans schrijver.Terugkerend thema's in zijn werk zijn de Franco-tijd en de tegenstellingen die deze periode gaf in de generaties die toen opgroeide, én sociale onrechtvaardigheid in het heden .

"De lange mars" is een caleisdosscooproman waarin kleine familiegeschiedenissen samenvloeien tot een grootse historie over het Spanje van onmiddellijk na de burgeroorlog tot de jaren zestig waarin het verzet tegen de dictatuur van Franco meer en meer vorm begint te krijgen en de geschiedenis zich lijkt te herhalen. De personages waarrond het draait zijn een Galicische boer wiens dorp moet wijken voor een stuwmeer, een schoenpoetser uit Salamanca die beide benen verliest, een straatarme dagloner uit Extremadura en een in ongenade gevallen Republikeinse arts. En in Madrid schikt een meisje uit de betere klasse zich in het onvermijdelijke door te trouwen met een regime-potentaat, om zo het familie-erfgoed te redden. De oorlog heeft hen tot verliezers gemaakt, en ze leven in de hoop dat hun kinderen een beter lot beschoren zal zijn. Madrid is de stad waar die kinderen elkaar in de jaren zestig ontmoeten en alle draden tezamen komen. Er wordt gelezen, gediscussieerd, naar muziek geluisterd en geprotesteerd. De jongeren willen afstand nemen van hun ouders, de verliezers, maar kunnen slechts met moeite ontsnappen aan de ballast van hun verleden.

De schrijververwijst met zijn titel natuurlijk naar de formule 'de lange mars door de instituten', waarmee in de jaren zestig bedoeld werd dat de revolutie een lange weg had af te leggen binnen de maatschappij. In korte hoofdstukken, die soms bijna korte romans op zich lijken, laat hij zien hoe in verschillende milieus de Spaanse burgeroorlog tussen links en rechts voor sommigen levenslange gevolgen heeft gehad, tot lang na Franco. In het tweede gedeelte doet hij hetzelfde met een jongere generatie; voor een deel komen de jongeren in dezelfde conflicten tussen politiek en persoonlijk leven terecht. Van de geschiedenis hebben ze weinig geleerd; eerder is die een last voor hen. Chirbes laat telkens in kort bestek veel zien, vervalt nergens in politieke eenzijdigheid of wijsheid achteraf. Hoewel de ideologie van het regime vooral op onveranderlijkheid was gericht, vormden de veertig jaar waarin Franco in Spanje aan de macht was, allerminst een statische periode. De ontreddering en schreeuwende armoede waarin de Burgeroorlog het land had achtergelaten, maakte in de jaren zestig plaats voor een zekere welvaart, niet in de laatste plaats dankzij het toerisme. Een voorzichtige liberalisering verdreef de meedogenloze repressie, al zou er van echte democratie voorlopig nog niet direct sprake zijn. Die overgang van stagnatie naar bedrieglijke rust en tenslotte naar een steeds krachtiger aanstormende verandering is nog maar zelden zo sterk in romanvorm beschreven.

De meeste auteurs hebben zich beperkt tot een momentopname uit één periode, zoals Nobelprijswinnaar Camilo José Cela in zijn bekendste roman De bijenkorf, dat in het begin van de jaren veertig speelt. Rafael Chirbes heeft in zijn roman De lange mars een breder panorama aangedurfd. Hij begint waar Cela ophield, in de late jaren veertig, en gaat door tot het begin van de jaren zeventig. Zijn boek beslaat twee generaties, waarvan de eerste getekend is door de angsten van de Burgeroorlog en de repressie, en de tweede de toekomst wordt ingezogen, waar vrijheid, sociale rechtvaardigheid, vrije (seksuele) relaties en popmuziek lonken.

In De lange mars is Chirbes er niet alleen in geslaagd de Spaanse sociale werkelijkheid tussen de naoorlogse tijd (posguerra) en de overgang naar de democratie (transición) als één ongebroken, tegelijk vloeiend en hortend, proces te laten zien, maar ook de enorme verschillen daarbinnen schrijnend tot hun recht te laten komen. De lange mars een indrukwekkende roman die een tijdsbeeld wil schetsen en daar wonderwel in slaagt. In de eerste plaats door de meeslepende en beeldende taal waarin het boek gesteld is.

 | Reacties (0)Delen |
0 reacties:

Locatie: Madrid