Heilige beelden: verhalen

Gelezen door: André Oyen (3541 boeken)

Citaat: "Er hing vorst in de lucht die avond in februari op het steenslagpad over de heuvel, en aan de hemel fonkelden sterren in een heerlijkheid die in Brigids ogen de voortzetting vormde van de muziek die ze had gehoord, van de schoonheid en van een gevoel in haar binnenste. De melodieën die ze probeerde terug te horen, bleken ongrijpbaar, maar het was goed zo, goed dat je ze niet zomaar kon pakken."

Trevor (1928) is een van de bekendste auteurs uit de moderne Ierse literatuur. Hij debuteerde in 1958 en kreeg bekendheid met romans als 'Fools of fortune,' 'Felicia’s journey' en 'The story of Lucy Gault.' Maar ook om zijn verhalenbundels is hij veelgeprezen.

Nadat de drie genoemde romans de laatste jaren in vertaling werden (her)uitgebracht, verscheen in 2006 een vertaling van zijn meest recente verhalenbundel. Deze bevat twaalf verhalen waarin Trevor zich opnieuw sterk toont in de weergave van klein geluk en gedempt weergegeven leed. Hij schrijft zonder opsmuk, met enige ironie en vooral veel mededogen met zijn personages die teleurstellingen beleven in de liefde, schuldgevoelens koesteren of spijt hebben over verkeerde keuzes in het leven. Een aantal verhalen is duidelijk gesitueerd in katholieke milieus in Ierland en lijken zich af te spelen in de jaren vijftig of zestig van de 20e eeuw, hoewel dat nergens nadrukkelijk wordt vermeld. Buitengewoon sfeervolle verhalen van een groot auteur over soms grote drama’s in het leven van ‘kleine’ mensen en het noodlot dat het leven bepaalt.

Trevor heeft oog voor details en hij houdt van mensen, maar zijn verhalen worden vooral getekend door weemoed en melancholie. Melancholie is ook wat naar boven komt drijven in het verhaal 'De muziek van de dansleraar,' waarin het optreden van een rondreizende Italiaanse dansleraar grote indruk maakt op een eenvoudig boerenmeisje, dat als hulpje in de huishouding van een welgestelde familie werkt Meer dan de stijl echter valt de thematiek op waarmee de kleine figuren in deze verhalenbundel worstelen.

Er is veel eenzaamheid in deze verhalen, zelfs daar waar mensen ogenschijnlijk niet eenzaam hoeven te zijn. Het kondigt zich al aan in het openingsverhaal, waarin een vrouw bezoek krijgt van twee kwezeltjes die net te laat zijn. Ze kwamen ongevraagd om de vrouw bij te staan bij het sterfbed van haar man. Maar zijn stoffelijk overschot ligt al te wachten op de komst van de begrafenisondernemer. Gezeten tegenover de wildvreemde vrouwen, gaat de knop om bij de vrouw. Een jarenlang opgekropte frustratie explodeert. Dit huwelijk was een samenzijn van twee lieden die volledig naast elkaar heen leefden. Hij was een tiran, zij een stemloze Assepoester. Het ene verwijt na het andere spuugt ze uit en het wordt zo bar dat zelfs de nieuwsgierige kwezels van plaatsvervangende schaamte niet meer weten waar ze kijken moeten.

Het titelverhaal, 'Heilige beelden,' is al net zo hartverscheurend. Een bijzonder vaardige houtbewerker, wiens schuur volstaat met prachtige zelf gemaakte heiligenbeelden leeft in grote armoede. Er is nauwelijks voldoende eten op de plank. De man heeft geen vaste baan en op zijn vaardige beeldhouwhanden zit niemand te wachten. Als de vrouw opnieuw zwanger blijkt – weer een mond extra te voeden - rijpt er bij haar een gevaarlijk plan. Een bevriend, kinderloos echtpaar dat het voor de wind gaat, maakt daar onderdeel van uit. Prachtig hoe Trevor de heldere gedachtegang van de vrouw weergeeft. Anderen zouden haar voor gek verklaren om een kind ‘te verkopen,’ maar de vrouw lijkt gedreven door een onvoorstelbaar rationalisme. De zaak is voor haar niet meer dan een eenvoudige transactie: het andere koppel hoeft enkel wat spaargeld van een bankrekening af te halen. Als de onvruchtbare vrouw het aanbod afwijst, zijn het de onverkoopbare heiligenbeelden die de zwangere vrouw tot troost zijn. Geraakt door de vrede van de onverstoorde rust die de beelden uitstralen, voelt ze de berusting naderen. De raadselachtige kronkels van het hart staan in deze verhalen centraal.

Trevor is niet de schrijver van de bruuske wending of de verrassende twist aan het eind. De verworven inzichten zijn subtiel, bijna ongrijpbaar.

 | Reacties (0)Delen |
0 reacties:

Locatie: Ierland