Ik kom terug

Gelezen door: Theo Schippers (104 boeken)

Citaat: "Zo begon het duwen en trekken en vechten. De zilveren ketting klotste tegen het hout. Ik boog me weer naar die sleutel. Beet - maar mijn moeder dook naar mijn pols. Haar vingers schroefden om mijn vel. Prikkeldraad. Ik gilde het uit en liet de sleutel met ketting en al in haar machtige hand vallen om toe te zien hoe hij tussen haar dampende borsten verdween. "

Kort
Prachtig boek, prachtig onderwerp, prachtig geschreven.

Het gegeven
Toen de moeder van Adriaan Van Dis achtennegentig werd begon ze plots te praten over haar verleden dat ze altijd had verzwegen. Ook het verleden van Adriaans vader werd verteld. Het verhaal van zijn moeders jeugd op het platteland, een vreselijk leven in Nederlands-Indië en de 'Jappenkampen', liefde, geleidelijk of alles door elkaar kwam het boven bij de moeilijke oude vrouw. Adriaan Van Dis noteerde het allemaal, om het te verwerken in een boek over zijn moeilijke jeugd en moeilijke ouders.

Vaders! Moeders!
Bazige, onmogelijke moeders die niet weten wat empathie of liefde is, steeds met zichzelf bezig zijn, bijwijlen geschift lijken te zijn en hun kroost de indruk geven dat die er beter niet waren geweest, we kennen ze allemaal wel. Net zoals de vreselijke vaders die soms door het lint gaan en fysiek geweld plegen tegen hun kinderen om zich af te reageren.
Van Dis had ze allebei. Uiteraard wilde hij graag hun verleden kennen dat altijd aan hem verzwegen was geweest. Wanneer zijn moeder zijn interesse opmerkt tijdens hun gesprekken, aarzelt hij dan ook niet als ze voorstelt: 'jij het verhaal, ik de pillen'. En hij moest voortmaken met die pillen te bezorgen ook, want: 'Hoe lang moet dit nog duren? Wat een gedoe. Ik ben toch echt niet van plan honderd te worden.'
Maar waarom wilde ze geen honderd worden? Ze was kerngezond. Pas na haar dood werd ook dat allerlaatste geheim onthuld.

Nuance en humor
Voor hij aan dit boek begon had Van Dis zijn moeilijke jeugd al verwerkt. Acht jaar had hij op de bank bij de psychiater gelegen - vier keer per week! Zijn schuldgevoelens, de hoop om eindelijk toch eens aanvaard te worden door de vrouw die hem 'een bastaard' of 'een ongeluk' noemde, een eventueel begrip voor haar en nog veel meer andere emoties waren de revue gepasseerd. Hij had gepaste afstand tot een moeder die toch nooit van hem zou houden.
Bovendien had hij zich in al die jaren ontwikkeld tot een bijzonder goed schrijver.
De twee voorwaarden waren vervuld om over een moeilijke jeugd te schrijven: afstand en technisch meesterschap. Het resultaat is een boek vol nuance en perfect gedoseerde humor.
Want hoewel over zijn vader en moeder veel onverkwikkelijke zaken worden verteld (Van Dis spaart trouwens zichzelf evenmin), blijft men op het einde over met de indruk dat iedereen in zijn eer gelaten wordt.

Anekdote
Iedereen kan dit boek anders lezen en ietwat anders interpreteren, maar dat het goed geschreven is en het onderwerp interessant valt niet te ontkennen. Bij een zoektocht door de reviews in bol.com was ik dan ook niet verwonderd dat iedereen vijf sterretjes had gegeven.
Behalve één persoon. Die vindt het boek saai, met goedkope emoties en zonder diepgang. "Ik kom terug" moet zo snel mogelijk weg, en Van Dis moet helemaal onderaan op de lijst van Nederlandstalige auteurs komen... Heeft ergens een moeder zich herkend, weigert ze zich te herkennen, maar heeft Van Dis toch een héél gevoelige snaar geraakt?
Zelfs de reviews over dit boek zijn tragikomisch.

 | Reacties (0)Delen |
0 reacties:

Gelezen door: Dirk Similon (135 boeken)

Citaat: "Wat voor vrouw het was? Ik wou dichterlijk zijn en zei: 'Als een verwilderde tuin. Een moeder voor alle seizoenen. Vol onkruid en distels en dahlia's en rozen met doornen.' De Pool keek teleurgesteld. Ik excuseerde me voor mijn clichés. 'Een heks, sorcière...' probeerde ik opnieuw. 'En kon ze ook vliegen?' vroeg de Roemeen -"

De moeder van de schrijver gaat een deal aan met haar zoon: jij mag mijn leven verhalen in een boek, als jij mij helpt aan pillen om te sterven. Het wordt een inkijk op het leven van een Nederlands plattelandsmeisje dat met een anderskleurige verloofde thuis komt, als het verhaal van de schrijver en zijn dementerende, revolterende moeder. Bij momenten boeiend (met alle respect), schrijnend, confronterend,...maar ik blijf zitten met het gevoel 'moet dat nu' Wat wil je daar nu mee zeggen, Van Dis? Je hebt betere boeken geschreven.

 | Reacties (0)Delen |
0 reacties:

Gelezen door: André Oyen (3553 boeken)

Citaat: "Straks zal mijn lichaam geen schaduw meer hebben, maar ben ik toch aanwezig, ruim de flat niet op, verschuif niets, want ik kom terug, laat alles zoals het is, minstens een week, anders verdwaal ik."

De relatie tussen Adriaan van Dis en zijn moeder was slecht. Hij schreef er dan ook een keiharde roman over waarin herinneringen die haar achtervolgden en die hij niet kende als giftige uitwasemingen opborrelen.
Het eerste deel van de roman speelt zich af in het heden, als er inmiddels twee zussen van Adriaan zijn overleden en zijn moeder in een rusthuis zit. Ze is bokkig, afstandelijk en komt vaak harteloos over, zelfs over haar overleden dochters wil ze niet praten. De moeder is een vrouw vol geheimen, die ze dreigt mee te nemen in haar graf, letterlijk verbeeld in een afgesloten kist waarvan ze de sleutel om haar hals bewaakt. Het gevecht om die beruchte kist tussen moeder en zoon in de openingsscène is trouwens tekenend voor wat volgt. Deze kist is de metafoor voor wat de zoon wil weten en de moeder niet kwijt wil. Het verhaal van de auteur en zijn moeder is tevens het verhaal van twee generaties in de twintigste eeuw, met een abrupte omslag van tumultueuze oorlogen naar een omgeving van een dichtende en schrijvende zoon, lang onbekend met doorstaan leed. Maar dan wordt de moeder levensmoe en huurt zij haar schrijvende zoon in met de woorden: "Jij een verhaal, ik een pil." Met het notitieblok in de hand reist van Dis in de maanden voor haar overlijden met zijn moeder door Nederland naar bekende plekken en onbekende familieleden. Zo ontfutselt hij haar de verhalen over haar familie, haar echtgenoten, haar ervaringen in de beide wereldoorlogen, herinneringen die zij altijd voor hem verborgen heeft gehouden. Als reactie op haar ervaringen vluchtte zij in de esoterie. Afstoten en aantrekken, maar ook afstand nemen en afstandelijkheid bepalen hun relatie. Verantwoordelijkheidsgevoel en respect winnen het uiteindelijk. Een sterke, afwerende, zwijgzame moeder tegenover een gevoelig en hunkerend kind dat zich altijd een buitenstaander voelde. Moeder weet hoe ze hem moet bespelen met minieme brokjes informatie, zodat hij terugkomt voor meer (en dan amandelkrullen van de allerbeste bakker moet meenemen, met minder neemt ze geen genoegen).

Van Dis laat duidelijk blijken dat zijn moeder boosaardige trekjes heeft, en een manipulatieve kant in het bijzonder. Tederheid, bitterheid, verdriet, afrekenen met het verdriet, de auteur heeft het allemaal zeer mooi verwerkt in een zeer sterk stilistisch document dat Ik kom terug ongetwijfeld geworden is.

 | Reacties (0)Delen |
0 reacties:

Gelezen door: NadiaH (123 boeken)

Citaat: "Onze hongerstaker belazerde de kluit. 'Ja, zo ga je niet dood', zei ik, 'met dit dieet kan je nog jaren voort.' Ze sputterde tegen, ze was immers afgevallen. Ze teerde op oud vet, heel langzaam, maar ze was onderweg, heus. Ik liet me theatraal op de bank vallen. 'Alleen de goeden sterven jong.' We warmden samen het restje op. 'Wat moet ik nu doen?' vroeg ze. 'Doorleven.' De schrik sloeg in haar gezicht. Het klonk als een doodvonnis. (pag. 212)"

Een mooi boek dat ondanks het thema -tijdens de laatste levensmaanden van zijn moeder, tekent Van Dis haar levensverhaal op in ruil voor het extra zetje over het hek- nergens zwaar op de hand wordt. Integendeel, Van Dis komt soms grappig uit de hoek, in een typisch Nederlands taalgebruik en onthult daarbij de moeilijke relatie met zijn moeder. Een eerlijk en intimistisch portret van een vrouw die in haar rijk gevulde leven veel meemaakte en daardoor zwaar getekend werd. Je moet het Van Dis nageven dat hij zich niet verschuild heeft achter het motto "van de doden niets dan goeds", dat zou niet realistisch geweest zijn en waarschijnlijk héél saai.

 | Reacties (0)Delen |
0 reacties:

Locatie: Nederland