De verkwanseling van een kroonjuweel

Gelezen door: André Oyen (3368 boeken)

Citaat: "Maar de publieksfunctie en de collectie, die kunnen natuurlijk niet blijven bestaan zonder subsidie, dat lukt geen enkele bibliotheek. Aan de andere kant, een collectie die haar wortels heeft in de achttiende eeuw, die kunnen ze toch niet laten vallen... Dat bestaat toch niet?"

Het is nog maar een jaar geleden dat vanwege overheidsbezuinigingen tot veler verbijstering in binnen- maar ook in het buitenland, het doek viel voor de wereldberoemde, 250 jaar oude bibliotheek van het Koninklijk Instituut voor de Tropen in Amsterdam, Nederland. Voor bezuinigingswoedes van regeringen houdt eenieder zijn hart vast die cultureel erfgoed intact wil houden, zeker na wat er in Amsterdam gebeurd is. Dat een vermaarde instelling ineens niet meer op overheidssteun kan rekenen, werd wereldwijd op onbegrip onthaald. De bibliotheek van het Koninklijk Instituut voor de Tropen had negenhonderd duizend boeken, kaarten, tijdschriften en andere documenten in de aanbieding. Als gevolg van de bezuinigingen werd een groot deel van de vermaarde collectie ontmanteld; het instituut vraagt andere bibliotheken of er interesse is de stukken over te nemen. Lukt dat niet voor 1 januari 2013 dan gaat wat overblijft van de collectie in de papiercontainer. Andere instituten hebben al wel belangstelling getoond, ze werken er hard aan en willen het graag hebben maar ze willen er één ding bij, en dat is een dekkende begroting. En die is er niet.

De publieksbibliotheek is al snel dicht, er verdwijnen 32 van de 33 banen. Het grote vraagstuk is wat er met de collectie gaat gebeuren. Acht verdiepingen en een zolder aan veelal bijzonder materiaal, het oudste stuk is uit 1469. Hoogleraren uit de hele wereld vragen zich vertwijfeld af: wat gebeurt er toch in dat tolerante, beschaafde Nederland? Directeur Van Hartevelt en zijn collega Tilly Minnée probeerden delen van de collectie te slijten. Dat lukte mondjesmaat. Het meest historische deel, tot 1950, ging naar de Leidse universiteit. Kleine delen gingen onder andere naar het Vredespaleis, het Rijksmuseum, het Maritiem Museum in Rotterdam en naar een medisch archief in Urk. Desalniettemin bleven er honderdduizenden boeken en documenten over die dan maar vernietigd moesten worden.

In een laatste poging nog iets te redden, stuurde Van Hartevelt een noodkreet naar zijn contacten in Noord-Afrika en het Midden-Oosten, en daar kwam per kerende post een bericht uit Egypte op terug. 'Ik kan de gedachte niet verdragen dat materiaal als dit eindigt in de papierversnipperaar', schreef directeur Serageldin van de Bibliotheca Alexandrina in een e-mail. Hij ziet de collectie als waardevol, omdat deze alles bevat op het gebied van ontwikkelingssamenwerking. De Egyptenaar kent de KIT-collectie onder meer van zijn werk als hoogleraar aan de universiteit in Wageningen. Hij heeft 33 eredoctoraten, en was acht jaar (tot 2000) vicepresident van de Wereldbank. De Bibliotheca Alexandrina herrees tien jaar geleden in een hypermodern gebouw, vlakbij de plek waar deze in de oudheid zou zijn gesticht. Er is ruimte voor acht miljoen boeken maar die is nog lang niet gevuld. Dit was de best denkbare optie want Alexandrië is de bakermat van de boekenbeschaving. Zij zien het als een eer om te collectie te mogen huisvesten. Alleen voor boeken en tijdschriften in de Nederlandse taal heeft de Egyptische bibliotheek geen belangstelling.

Daarom blijft de Tropenbibliotheek zitten met twintigduizend boeken en enkele honderden tijdschriften, drie procent van het totaal. Dit laatste stukje van de bibliotheekcollectie wilde het KIT niet weggooien maar weggeven, zoals ‘het publiek’ gevraagd heeft. Het publiek is massaal naar het Tropeninstituut gekomen, wat hartverwarmend was. Heel veel boeken en tijdschriften hebben zo nog een goede bestemming gevonden. Deze afgedwongen teloorgang, deze gigantische vernietiging van financieel, sociaal en cultureel kapitaal is tekenend voor het geestelijk klimaat, voor de kortzichtigheid die tegenwoordig in leidende kringen als grootste wijsheid geldt.

Hans van Hartevelt maakt als ex-baas van de bibliotheek van het Koninklijk Instituut voor de Tropen in zijn roman De verkwanseling van een kroonjuweel van binnenuit een mooi portret van de ondergang van de KIT-bibliotheek. H ij schetst knap in zijn roman hoe de ondergang plaatsvond, en vooral hoe de nauw de verschillende betrokkenen daarin acteerden. Dat doet hij op een uiterst intelligente manier een flinke spanning opbouwend en af en toe wat satire invoegend. In dertig hoofdstukken stuurt hij de lezer naar adem happend naar het onafwendbare eind. Dit stukje wansmakelijke politiek is puur horror die met meer integere bewindslui wellicht had kunnen voorkomen worden. Het is keiharde werkelijkheid maar de auteur weet het te presenteren als een roman. Een prachtige roman ook nog, want de man beschikt over een gouden pen. De verkwanseling van een kroonjuweel leest als een thriller maar is eigenlijk meer een Griekse tragedie waarover hedendaagse bewindslui maar al te graag de regie voeren.

 | Reacties (0)Delen |
0 reacties:

Locatie: Amsterdam