Het verdriet van Vlaanderen

Gelezen door: André Oyen (3553 boeken)

Citaat: "We waren met twee en dat gaf een onbestemd maar diep gevoel van sterkte, onaantastbaarheid bijna. We waren (zijn?) als het ware backups voor elkaar. De buitenwereld, samen met de complexe familiale binnenwereld, ketste af op onze twee-eenheid."

Vlaanderen en Nederland kennen een lange traditie van zwijgen over de schandelijke collaboratie met de Duitse bezetter tijdens de Tweede Wereldoorlog. Tweelingbroers Hein en Toon Van den Brempt willen die stilte doorbreken. Hun vader was een SS’er, hun moeder werkte als secretaresse voor Richard Jungclaus, hoofd van de Belgische SS. Hun getuigenis vormde een indrukwekkende bijdrage aan de succesvolle Canvasreeks Kinderen van de collaboratie. In het besef dat er meer te ontdekken en te vertellen viel, gingen ze samen met Kristien Hemmerechts op zoek naar de waarheid achter de taboes, de leugens en de mythes. Leo Verschueren. De Waffen-SS'er verloor als tiener een been, op de derde dag van zijn inzet aan het Oostfront tegen de Russen. Hij is een oom van Hein en Toon Van den Brempt, de tweelingbroers die in de televisiereeks Kinderen van de collaboratie veel indruk maakten met hun getuigenis over wat het inhield om op te groeien in een gezin met 'foute' ouders. Over en met hen schreef Kristien ­Hemmerechts het boek Het verdriet van Vlaanderen, waarin ook die oom opduikt. 'Nonkel Leo' was een telg van een uitgesproken 'zwarte' familie in het Antwerpse en bleef tot zijn dood fascistische ideeën koesteren. Niettemin leeft hij in de herinnering van de familie voort als 'een fantastische man'. Neef Hein noemt hem 'een lieve, zachtaardige, humoristische nonkel'. Dergelijke dubbelzinnigheden - en zo zijn er veel in de brede familie Verschueren - maken dit boek zo interessant, omdat ze des mensen zijn. 'Gewone', soms ronduit aardige mensen kunnen er de vreselijkste overtuigingen op na houden en, als de omstandigheden er zich toe lenen, die ook in de praktijk brengen. De arheloze lezer gruwt van hun ideeën en daden, maar voelt ook mee met wat hen overkomt in de tredmolen van de geschiedenis. Tegelijk is het de directe confrontatie die Hein en Toon Van den Brempt niet alleen tot de radicale conclusie ' nie wieder' bracht, maar ook tot het inzicht dat iedereen persoonlijk verantwoording af te leggen heeft. De brede familiale voorgeschiedenis van de tweeling levert een treffende casus voor een onderzoek naar extreme gevallen van collaboratie en onmenselijkheid. Zelfs de tragedie van Meensel-Kiezegem speelt een rol. Het graven in de eigen diepzwarte familiegeschiedenis was confronterend voor de tweeling, maar drong zich gaandeweg aan hen op. Met hun verhaal willen de tweelingbroers bovenal jongeren aansporen om lessen te trekken. Het samen opgroeien van de tweeling onder dat taboe van de collaboratie, met vader en moeder eerst voortvluchtig dan gevangen, dan even samen en snel gescheiden, na vijf jaar hertrouwd met elkaar, met grootouders en drie nonkels in de gevangenis, in bittere armoede en isolement:was voor hen een min of meer acceptabele manier om te kunnezn overleven en te boven komen dank zij het feit dat ze met twee waren.

 | Reacties (0)Delen |
0 reacties:

Gelezen door: Mia (100 boeken)

Citaat: "Ik leer een nieuw begrip:familie. Alle zwarten beschouwden zichzelf en hun verwanten als familie, een beetje zoals ook de leden van de maffia een familie vormen. (p19) "

Je familie was 'verkeerd' in de oorlog. Voor de meesten onder ons was en is dit iets beschamends. Dat vertelde je aan niemand. Hein en Toon, kinderen van de collaboratie, gaan zoveel jaren later op zoek naar dat oorlogsverleden van hun ouders. Ze doen dit samen met Kristien Hemmerechts, die alles op papier zet.

Ze maken het zichzelf niet gemakkelijk. Hun ouders waren wel erg zwart, meer nog, de hele familie van moederskant was fout. Het waren niet zomaar wat schnabbelaars of naïeve meelopers . Nonkel Twan heeft het drama van Meensel-Kiezegem op zijn geweten. Dat zegt genoeg. Pijnlijk is dat niemand toegeeft dat hij fout geweest is, dat hij zich schaamt... Ze hebben allen in de gevangenis gezeten (van 1 maand tot 16 jaar) en ze hebben gewoon verder geleefd. Hun herinneringen zijn tot verdringeringen verworden, zoals een van de broers zo mooi zegt. Moeilijk dus om de waarheid te achterhalen.

Het is pijnlijk want tegelijkertijd vormen ze een hechte familie met een lieve moeder die een heel moeilijk leven gehad heeft en charmante nonkels. Alleen de vader staat hier wat buiten. Hij is duidelijk de slechterik, maar dat hangt meer samen met zijn houding dan met zijn oorlogsverleden (dat ook allesbehalve fraai was).

Het is een boeiend verslag, maar het blijft een verslag. Er zijn veel losse eindjes. Er wordt veel niet verklaard. Toch is Hemmerechts iets meer dan een verslaggeefster. Ze is betrokken bij het onderwerp, maakt soms vergelijkingen met haar eigen familie (je vraagt je af of dat nodig is), geeft soms commentaar, zowel op de feiten uit het verleden als op de houding van 'de jongens'. Soms komt dat wat betweterig over, maar soms lijkt het me ook nodig om de strijd die ze voeren te tonen. Het is niet gemakkelijk om je eigen familie zo te tonen. Wat mij meer stoorde waren haar korte noten bij documenten (sic). We weten wel dat zij die fouten of domme opmerkingen niet maakt!

Een boeiend verslag dus van dat verdrietige feit dat zoveel verzwegen en weggestopt wordt waardoor het helaas in stilte kan gaan broeien. Hoopgevend is dan weer dat uit 'die nest' toch moedige, kritische mensen opstaan die de eigenschappen van hun familie op een positieve manier inzetten.

 | Reacties (0)Delen |
0 reacties: