De pelikaan

Gelezen door: André Oyen (3066 boeken)

Citaat: "Ze vloog over het strand en bereikte haar topsnelheid voordat de pelikanen haar zagen komen en allemaal tegelijk een looppas inzetten die in lompheid niet onderdeed voor die van de naderende Andrej. Toen spreidden ze hun vlerken en stegen op, terwijl Laika wijdbeens met gekromde rug stond te keffen, wat enorme inspanning leek te kosten; elk ijl blafje ging gepaard met een zo heftige contractie van haar hele romp, dat ze bijna omviel."

Martin Michael Driessen (1954) won met de trilogie Rivieren,een bijzonder drieluik waarin de auteur er telkens in slaagt om op enkele tientallen pagina's grote personages en thema's uit te werken.  de ECI-literatuurprijs 2016. In de roman De pelikaan confronteert hij ons met een tragikomedie die zich afspeelt in het Kroatische deel van het Joegoslavië van na Tito. Andrej is postbode in een slaperig stadje aan de Adriatische kust in het toenmalige communistisch Joegoslavië. Andrej heeft voor een kalender natuurfoto’s gemaakt van de omgeving van het kuststadje. Wanneer hij in de bergen onderweg is, ziet hij Josip, de chef van de kabelspoorbaan, in de weer met een struise vrouw, zijn minnares. Amateurfotograaf Andrej weet beelden van deze amoureuze ontmoeting vast te leggen en begint Josip ermee te chanteren. Kort hierna ontdekt Josip dat postbode Andrej brieven open stoomt en geld steelt. Om aan de verwachtingen van zijn onbekende chanteur te voldoen begint hij op zijn beurt Andrej te chanteren. Intussen kabbelt de blauwe zee rustig door. Met een scherpe blik op beider persoonlijkheid en psyche schetst Martin Michael Driessen zijn beide hoofdpersonages in een sfeer van wederzijdse gebondenheid. Nationalistische gevoelens laaien regelmatig op tot gevaarlijke hoogte. Het lijkt nog maar een kwestie van tijd voordat de heilstaat uiteenvalt en het land het toneel wordt van een verwoestend oorlogstoneel. Driessen schetst een doorleefd beeld van een cultuur die het verborgene vereist. Andrej en Josip zijn beiden zeker niet gewetenloos, maar zij worden door de leefomstandigheden, en door de bekoringen ook, tot minder correcte acties gedwongen. Andrej voelt iets van macht. Hij gaat naar de hondenrennen en verspeelt daar de eerste betaling van Josip. Hij beschouwt het als leergeld, en redt en verzorgt echter wel een windhondje dat men wil afmaken omdat het geen rennerscappaciteiten meer heeft. Josip blijft bij zijn steeds onhandelbaardere vrouw en zorgt voor zijn gehandicapte dochter. Allereerst is Josip bang dat zijn vrouw het overspel te weten komt, maar hij vreest ook voor zijn baan als chef van de kabelspoorbaan. Dat is zijn leven, dagelijks de berg op en af. Meestal met een lege wagon. Er komen nog maar zelden toeristen. Maar het is traditie, een vaste waarde in de kustplaats. Andrej en Josip zijn beiden niet gewetenloos, verre van. Maar zij worden door de leefomstandigheden, door de verlokkingen ook, tot pragmatische acties gedwongen. Gebogen over de enveloppen voelt Andrej iets van macht. Hij gaat naar de hondenrennen en verspeelt daar de eerste betaling van Josip. Hij beschouwt het als leergeld, redt evengoed wel een windhondje dat afgedaan heeft, neemt de zorg op zich van een hulpeloos wezen. Josip blijft bij zijn steeds onhandelbaardere vrouw en zorgt voor zijn gehandicapte dochter. Allereerst is Josip bang dat zijn vrouw het overspel te weten komt, maar hij vreest ook voor zijn baan als chef van de kabelspoorbaan. Dat is zijn leven, dagelijks de berg op en af. Meestal met een lege wagon. Er komen nog maar zelden toeristen. Maar het is traditie, een vaste waarde in de kustplaats. Driessen weeft heel geraffineerd de Kroatische perikelen in de Tweede Wereldoorlog in de tekst en duidt op de nog reeds resterend antisemitische aanweziheid. De fotohandelaar Schmitz bijvoorbeeld is nog steeds een rabiate antisemiet. Hij is lid geweest van de fascistische Ustašabeweging, die leiding gaf aan Kroatië als satellietstaat van nazi-Duitsland, en die middels concentratiekampen en moorden, het landsdeel wilden zuiveren van Serviërs. De auteur weet andermaal een huiveringwekkende beklemmende sfeer te scheppen, in een maatschappijkritisch boek, dat door zijn prachtig taalgebruik een waardige opvolger is van het zo gelauwerde Rivieren.

 | Reacties (1)Delen |
1 reacties:
Marita Schaukens op 17 april 2018:
Een zeer boeiende roman met interessante personages die elk de sympathie van de lezer opwekken. De kracht van literatuur wordt opnieuw getoond: een persoonlijk verhaal in een klein dorp krijgt andere proporties in het licht van de gruwelijke oorlog in ex-Joegoslavië. Mooi en vlot geschreven. Driessen, Wieringa, Brouwers, Verbogt en vele andere Nederlandse schrijvers ... allen geweldige auteurs.

Locatie: Kroatië